fa اثربخشی توانبخشی شناختی رایانه‌محور در کاهش اجتناب شناختی و بهبود عملکرد تحصیلی در کودکان با اختلال یادگیری ویژه تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:12px;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA"><span style="color:blue">زمینه و هدف:</span></span></b> <span lang="AR-SA">اختلال یادگیری ویژه علاوه بر افت تحصیلی، با الگوهای مقابله‌ای سازش‌نایافته مانند اجتناب شناختی همراه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی توان‌بخشی شناختی رایانه‌محور بر کاهش اجتناب شناختی و بهبود عملکرد تحصیلی کودکان با اختلال یادگیری ویژه انجام شد.</span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA"><span style="color:blue">روش:</span></span></b> <span lang="FA">پژوهش حاضر از نوع شبه&shy;تجربی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. </span><span lang="AR-SA">جامعه آماری تمامی کودکان 6-12ساله اختلال یادگیری ویژه در شهر تهران در سال تحصیلی </span><span lang="FA">۱۴۰۳-۱۴۰۴</span> <span lang="AR-SA">بود که با روش نمونه‌گیری دسترس، </span><span lang="FA">۳۰</span> <span lang="AR-SA">کودک انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه </span><span lang="FA">۱۵</span> <span lang="AR-SA">نفری جایدهی شدند. افراد گروه آزمایش طی 10 جلسه 45 دقیقه‌ای، برنامه توانبخشی شناختی رایانه‌محور را دریافت کردند. ابزار پژوهش شامل نسخه اعتباریابی شده در ایران پرسشنامه‌های</span> <span lang="AR-SA">عملکرد تحصیلی (درتاج، 1384) و اجتناب شناختی (سکستون و داگاس، 2004) بود. تجزیه ‌و تحلیل داده&shy;ها، با تحلیل کوواریانس تک‌متغ</span><span lang="AR-SA">یره و چندمتغیره </span><span lang="FA">با استفاده از </span><span dir="LTR">SPSS-27</span> <span lang="FA">انجام شد.<span style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA"><span style="color:blue">یافته‌ها:</span></span></b> <span lang="FA">یافته‌ها نشان داد با کنترل اثر پیش‌آزمون، مداخله توان‌بخشی شناختی رایانه‌محور به افزایش معنادار عملکرد تحصیلی </span><span lang="AR-SA">(0001/</span><span lang="FA">0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">، 16/17</span><span dir="LTR">F</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">)</span><span lang="FA"> و کاهش معنادار اجتناب شناختی </span><span lang="AR-SA">(0001/</span><span lang="FA">0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">، 40/33</span><span dir="LTR">F</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">)</span> <span lang="FA">در گروه آزمایش منجر شد. همچنین نتایج تحلیل چندمتغیره نشان‌دهنده بهبود معنادار در تمامی مؤلفه‌های عملکرد تحصیلی و کاهش تمامی مؤلفه‌های اجتناب شناختی در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه بود (05/0></span><span dir="LTR">P</span><span lang="FA">).</span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="FA"><span style="line-height:107%"><span style="color:blue">نتیجه‌گیری:</span></span></span></b> <span dir="RTL" lang="FA"><span style="line-height:107%">بر اساس نتایج این پژوهش، توان‌بخشی شناختی رایانه‌محور با تقویت زیربناهای شناختی و ایجاد تجربه موفقیت، می‌تواند روشی مؤثر برای ارتقای عملکرد تحصیلی و کاهش اجتناب شناختی در کودکان با اختلال یادگیری ویژه باشد. بنابراین استفاده از این مداخله نوین در مراکز آموزشی و توان‌بخشی جهت ارتقای تحصیلی و شناختی این کودکان پیشنهاد می‌شود.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:blue">Background and Purpose:</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Specific learning disorder (SLD) is associated not only with academic </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">failure</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> but also with maladaptive coping patterns such as cognitive avoidance. The present study aimed to investigate the effectiveness of computer-based cognitive rehabilitation in reducing cognitive avoidance and improving academic performance among children with SLD.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:blue">Method:</span></span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study was quasi-experimental with a pre-test, post-test design </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">with a control group.</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The target population </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">is all children aged 6-12 with </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SLD</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> in Tehran in the academic year</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> 2024&ndash;2025. Through convenience sampling, 30 children with SLD were selected and randomly assigned to two groups of experimental groups and one control group (</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">15 people in each group</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">). The experimental group received a computer-based cognitive rehabilitation program in ten 45-minute sessions, </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">while the control group received the usual training provided by the regular center.</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> T</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">he research instrument included the Iranian validated version of</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> the Academic Performance Questionnaire (APQ) (Dortaj, 2005) and the Cognitive Avoidance Questionnaire (CAQ) (Sexton and Dugas, 2004). </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Data analysis was done by one-way</span></span> <span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">univariate and multivariate covariance analysis using SPSS-27.</span></span><b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:">&nbsp;<b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:blue">Results:</span></span></span></b>&nbsp;<span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The results showed that, after controlling for pretest effects, computer-based cognitive rehabilitation led to a significant increase in academic performance (F=17.16, P=0.0001) and a significant reduction in cognitive avoidance (F=33.40, P=0.0001) in the experimental group. Moreover, the results of multivariate analysis showed significant improvement in all components of academic performance and significant reduction in all components of cognitive avoidance in the experimental group compared with the control group (P<0.05).</span></span></span></span></span></span><br> <b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:blue">Conclusion: </span></span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Based on these findings, computer-based cognitive rehabilitation, by strengthening cognitive foundations and creating successful learning experiences, can be considered an effective method for improving academic performance and reducing cognitive avoidance in children with SLD. Therefore, the use of this innovative intervention is recommended in educational and rehabilitation centers to enhance the academic and cognitive functioning of these children.</span></span></span></div> تنیدگی والدگری, فرسودگی مادران, نگرش‌های والدگری افراطی Academic performance, Cognitive avoidance, Computer-based cognitive rehabilitation, Specific learning disorder 111 128 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-2368-1&slc_lang=fa&sid=1 Akbar Atadokht اکبر عطادخت 100319475328460019611 100319475328460019611 No Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Masoomeh Hasani معصومه حسنی 100319475328460019612 100319475328460019612 No Department of Counseling, Faculty of Education and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Fatemeh Bohloulzadeh فاطمه بهلول زاده 100319475328460019613 100319475328460019613 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Zahra Rostami زهرا رستمی 100319475328460019614 100319475328460019614 No Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران Mahsa Razmi مهسا رزمی mahsarazmi200@gmail.com 100319475328460019615 100319475328460019615 Yes Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روا‌ن‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران